Górnictwo i hutnictwo na Podhalu — tradycja i współczesność

0
354

Podhale jest obszarem o bardzo bogatej kulturze i historii, związanych z górami oraz ich zasobami. Górnictwo i hutnictwo to dwie ważne gałęzie przemysłu, które od wieków wpływały na życie i kształt gospodarki podhalańskiej. Poznaj obie te dziedziny, ich początki, rozwój oraz wpływ na dzisiejszą tożsamość i kulturę podhalańską.

Początki górnictwa i hutnictwa na Podhalu

Pierwsze wzmianki na temat poszukiwania i wydobywania kruszców na Podhalu sięgają średniowiecza. Według legendy, w górach tatrzańskich ukrytych miało być wiele skarbów, dlatego też, na tereny te przyjeżdżało coraz więcej poszukiwaczy przygód i bogactwa. Dzięki ich działaniom odkryto rudy żelaza, srebra, miedzi złota i innych minerałów. Pozyskane bogactwa, poddawano dalszym obróbkom, dzięki którym wytwarzano z nich różne narzędzia, sprzęty i potrzebne maszyny. Dlatego też, obok górnictwa, zaczęło się rozwijać także hutnictwo.

Rozwój górnictwa i hutnictwa

W wieku XV i XVI nastąpił dynamiczny rozwój obu gałęzi przemysłowych. Panujący wówczas ród Jagiellonów wydał szereg przywilejów dla szlachty chcącej prowadzić działalność górniczą i hutniczą. Zaczęły powstawać nowe zakłady metalurgiczne, w których wykorzystywano pozyskane bogactwa naturalne z pobliskich rejonów. Do najchętniej wykorzystywanych zasobów znajdujących się na terenie Podhala należały:

  • żelazo i węgiel, z których wyrabiano stal, węgiel służył także jako materiał grzewczy,
  • drewno, które służyło do ogrzewania, ale także z niego powstawał papier,
  • uran, wykorzystywany w elektrowniach atomowych oraz do produkcji broni,
  • złoto, wykorzystywane do produkcji biżuterii,
  • sól, służąca do tej pory jako produkt spożywczy.

Poprzez pozyskiwanie i przerabianie powyższych surowców naturalnych, Podhale słynęło swego czasu, z produkcji narzędzi rolniczych, górniczych i wojskowych, ozdób oraz przedmiotów codziennego użytku.

XVII wiek przyniósł kryzys górnictwa i hutnictwa.  Zmiany polityczne, rozbiory Polski, konkurencja zagraniczna, nowe metody wydobywania i przetwarzania metali, spowodowały zamknięcie wielu kopalni i hut na Podhalu.

Współczesność górnictwa i hutnictwa

W XX wieku obie gałęzie przemysłowe uległy wielu znaczącym zmianom. Tradycyjne górnictwo i hutnictwo stało się mało lub nieopłacalne. W Małopolsce rozwinęło się zmodernizowane górnictwo soli. Wykorzystujące nowe technologie i metody wydobywania surowców.

Górnictwo i hutnictwo znacząco wpłynęły na ukształtowanie się tożsamości i kultury podhalańskiej. Praca wiele metrów pod ziemią i hutach wymagała dużo wytrwałości, odwagi  i umiejętności radzenia z trudnymi warunkami.

Zawody górnika i hutnika były cenionymi i szanowanymi fachami. Górnicy i hutnicy mieli własne organizacje zawodowe, związki i stowarzyszenia. Do dzisiaj zostały niektóre ich tradycje i obyczaje np.: obchodzenie święta górników nazywane Barbórką, obchodzone 4 grudnia czy święto hutników obchodzone 4 maja.

Obie gałęzie przemysłowe tworzą ważną część dziedzictwa historycznego, przyrodniczego i kulturowego podhalańskiego regionu. Poświadczyć o tym mogą liczne zabytki takie jak: Kopalnia soli w Wieliczce i Bochni, które zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO, muzea górnictwa, sztolnie, kuźnie oraz inne obiekty związane z powyższymi zawodami.

Górnictwo i hutnictwo cieszą się długą i bogatą historią. Przez wiele lat wpływały na rozwój gospodarczy i społeczny całego Podhala. Warto zobaczyć liczne zabytki techniki i architektury przemysłowej, aby jeszcze lepiej zrozumieć ich wpływ na tożsamość podhalańską.

 

Galeria

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here